حركات قناري نر ، ايستادن و جست وخيزش نسبت به قناري ماده مردانه تر و توام با خودنمايي است. نگاه و حركات چشم قناري نر جسورانه تر است. صداي جيك قناري نر رساتر و مبارزه طلبانه است. با آن كه آواز خواندن علامت قناري نر مي باشد اما بعضي وقتها قناري ماده نيز مي خواند. اما آواز قناري ماده مثل قناري نر ، كشيده و دنباله دار نيست. معمولا جوجه قناريهاي نر از هفته پنجم با برجسته كردن پرهاي زير گلو شروع به ريزه خواني مي كنند. اما جوجه هاي ضعيف خيلي ديرتر اين كار را انجام مي دهند.

انتخاب جفت هاي مناسب
مهمترين نكات براي جوجه كشي ، انتخاب جفت هاي مناسب است . بهتر است براي داشتن يك جفت قناري مناسب براي جوجه كشي به اين نكات توجه نماييد :
دو قناري كه داراي عيب مشترك بوده و يا از لحاظ رنگ با هم يكسان هستند نبايد با يكديگر جفت شوند.
جفت گيري صحيح عبارت است از جفت انداختن دو رنگ متباين و يا مخالف با يكديگر.
از نظر درشتي جثه نيز بايد هر دو يا اقلا يكي از جفتها داراي جثه و اندامي قابل ملاحظه باشد.
اگر اتاقي كه قناريها در آن هستند به علت تغيير زياد درجه حرارت ، مناسب براي جفت كردن قناريها نباشد ، تا مناسب شدن وضعيت بايد هر روز مقداري كم (( سولفات دومنيزي )) در آب خوردن پرنده بريزيد.
بهترين موقع براي جفت كردن قناريها 12 فروردين ماه است و حتي الامكان از 25 اسفند ماه نبايد زودتر اين عمل را انجام داد. اما اگر درجه حرارت اتاق قناريها غير متغيير باشد و آمادگي قناريها براي جفت گيري از حد معمول بيشتر به نظر برسد بايد هر چند روز هم از موعد جفت گيري زودتر باشد ، از اين عمل جلوگيري ننمود.
اكثر افراد به پرندگان جوان كه پرهايي صاف و درخشان و نرم داشته و حالتي با نشاط و پر تحرك دارند علاقه نشان مي دهند اما با تجربه ها در اين مورد ترجيح مي دهند پرنده هايي را براي جفت انداختن انتخاب كنند كه در رده هاي مختلف سني قرار دارند. آنها ترجيح ميدهند تا يك نر جوان را با ماده اي كه يكسال دارد در و يا بر عكس درآميزند تا تجربه يك قناري به قناري جوان ، در تكثير و توليد نسل كمك كند.
يك قناري نر سالم و آماده براي جفت انداختن داراي يك زايده خاصي در اطراف ناحيه مقعدي است كه اين زايده به صورت يك برجستگي در ناحيه مزبور ديده مي شود.
بدن قناري ماده تا حدي كشيده تر بوده و ناحيه مقعدي آن نيز به وضوح حيوان نر نمي باشد. چنانچه در اين ناحيه برجستگي كوچكي ديده شود بيشتر متوجه دم پرنده مي باشد.
_ ميتوان از يك نر براي جفت انداختن با دو ماده قناري استفاده شود. به اين ترتيب كه ابتدا قناري نر با قناري ماده اي كه آماده تر مي باشد در اول جفت انداخته شود و پس از آنكه ماده قناري تخم چهارم را گذاشت ، قناري نر را از او جدا كرده و با ماده قناري ديگر كه آماده مي باشد جفت انداخت. در صورتي كه هر دو ماده قناري با هم آماده شدند ، ميتوان يك صبح و يك بعد از ظهر قناري نر با هر كدام ماده ها باشد. به اين ترتيب هر دو ماده قناري داراي تخم نطفه دار خواهند بود.
بهترين غذا براي قناري قبل از فصل جوجه كشي عبارت است از تخم كتان با مقدار كمي تخم كلم قمري و ارزن سفيد. براي قناري هاي ضعيف نيز مقدار كمي غذاي تخم مرغي توصيه مي شود. براي قناريها پير و ماده قناريهاي ضعيف نيز رژيم غذايي مخصوص از دانه هاي مختلط و غذاي تخم مرغي پيشنهاد مي شود. بهترين زمان براي شروع برنامه غذايي توصيه شده اول زمستان تا دهم اسفند مي باشد.

لانه سازي
پس از مطمئن شدن از آمادگي قناري نر و ماده هر دوي آنها را بايد در يك قفس پهلوي هم قرار داد. در چند روز اول ممكن است به نظر آيد كه با يكديگر جنگ مي كنند اما اين علامت خوبي است كه حكايت از جفت خوردن آنها است.
چنانچه مشاهده شود كه ماده قناري اقدام به كندن پرهاي سينه خود مي كند و يا پنبه و چيزهاي ديگري را در قفس جمع مي كند ،‌ موقع آن رسيده كه اقدام به لانه گذاري در قفس شود.
اغلب قناريها با گذاشتن اولين و بعضي با گذاشتن چهارمين تخم ، لانه سازي را به پايان مي رسانند. بنابراين اگر وسايل لانه سازي زودتر در قفس قرار داده شود ، قناري پس از تمام كردن لانه ، دوباره آن را خراب مي كند و مجددا آن را مي سازد . اين عمل ممكن است در بعضي از قناريها موجب بي حوصلگي و خستگي شود و لانه ي نامرتب و نامنظمي داشته باشند.
اگر مشاهده شود كه قناري لانه خوبي نمي تواند بسازد بهتر است در ساختن لانه به او كمك شود.
در مدتي كه قناري نر و ماده پهلوي هم هستند و تا قبل از تخم گذاري بايد هفته اي يكي دو بار به آنها غذاي تخم مرغي و يا همطراز آن داده شود. اما همين كه زمان تخم گذاري ماده قناري فرا رسيد بايد غذاي تخم مرغي قطع شود.
تعداد تخم قناري از 2 تا 8 عدد متغيير مي باشد. اما به طور معمول 4 عدد مي باشد. قناري ماده معمولا بين ساعت 6 تا 7 صبح اقدام به تخم گذاري مي كند. معمولا قناري تخمهاي خود را پشت سر هم و هر روز يكي از آنها را مي گذارد.
تخمهاي اول تا سوم بهتر است برداشته شود و بجاي آن تخم مصنوعي و يا تخمهاي خراب شده از لانه هاي قبل قرار داده شود و در عصر روز سوم كه تخم چهارم گذاشته مي شود همه آنها را به لانه برگردانده و تخمهاي مصنوعي از لانه خارج شود. براي برداشتن و قرار دادن تخم ها در لانه بهتر است از يك قاشق چايخوري استفاده شود تا به پوسته ظريف تخم ها صدمه اي وارد نشود.
پس از اينكه آخرين تخم گذاشته شد بهتر است لانه براي آخرين بار مرتب شود و به گوشه و زير لانه داروي ضد كنه قناري با احتياط پاشيده شود .
معمولا 14 تا 15 روز طول مي كشد تا جوجه ها از تخم بيرون آيند. در اين مدت بايد غذاي ساده و هفته اي يكبار نيز غذاي تخم مرغي به قناري داده شود.
بعضي اوقات پرده داخلي تخم قناري به علت گرما و خشكي هواي اتاق به اندازه اي خشك مي شود كه جوجه قناري قادر به پاره كردن آن نمي باشد و در نتيجه نخواهد توانست تا از تخم بيرون آيد و تلف خواهد شد.
بعضي اوقات نيز نصف بدن جوجه از تخم خارج شده ولي به علت پرده خشك شده خلاصي جوجه به طور كامل از تخم عملي نمي شود در اين موقع برس كوچكي از پشم شتر را بايد در آب گرم فرو برده و با آن پرده داخلي تخم را تر نمود.
براي جلوگيري از اين پيشامد در روزهاي آخر ، همه روزه بايد قدري آب به كف اتاق قناريها پاشيده شده و يا يك ملافه خيس در آن آويزان كرد.
از صبح روز چهاردهم بايد منتظر خروج اولين جوجه از تخم باشيد. چنانچه تا عصر روز چهاردهم شكافي در تخمها مشاهده نشد بايد از تخمها امتحان به عمل آيد تا از خراب نشدن آنها مطمئن شويد.
امتحان تخم قناري به اين ترتيب صورت مي گيرد:
يك ورقه مقوا را كه يك طرف آن سياه رنگ باشد را برداشته و سوراخي _ كمي تنگ تر از قطر تخم قناري _ در آن ايجاد نماييد. اين ورقه را در دست چپ به طوري كه شست در طرف سياه آن قرار گيرد نگاه ميدارند سپس تخم قناري را با انگشت شست و سبابه دست راست برداشته و در مقابل سوراخ مقوا ، در برابر روشنايي نگاه داشته و به داخل آن نگاه كنيد. اگر تخم شفاف باشد دليل بر اين است كه تخم نطفه نداشته و اگر لك يا نقطه هاي تيره داشته باشد علامت آن است كه تخم به علتي فاسد شده است. اگر تخم سياه و حاجب ماوراء بود حتما داراي جوجه مي باشد. اين تخمهاي جوجه دار را به لانه بازگردانيد و تا صبح روز پانزدهم منتظر بمانيد. اگر تا آن موقع هم تخمها به حال خود باقي ماندند با يك چوب سر تيز و يا ته سوزن در سر پهن تخم ، يك سوراخ كوچك ايجاد نماييد و آن را به لانه بازگردانيد. يكي دو ساعت صبر كنيد . اگر پيشرفتي در سوراخ ايجاد شده در تخم حاصل نشد آنرا در امتداد نوك جوجه ، توسعه دهيد تا تمام نوك ظاهر شود و مجددا آن را به لانه بازگردانيد تا جوجه خودش را آزاد نمايد.
تخمي كه جوجه زنده يا مرده در آن دارد چنانچه در ظرف آب قرار دهيد ، تا نصفه در آب فرو مي رود. و اگر آنرا در روي سطح صافي قرار دهيد بر خلاف جاذبه زمين بر روي سر نوك تيز خود مي ايستد.
به هر حال بايد به اين نكته توجه كرد كه تا جايي كه ممكن است اجازه دهيم تا خود جوجه از تخم خارج شود و در صورت نياز تنها با سر پهن تخم جوجه عملي را انجام داد و هرگز با سر نوك تيز تخم ،كاري انجام ندهيم.

گاهي پيش مي آيد كه قناري ماده در حين تخم گذاري با حالتي پريشان و افسرده در كف قفس افتاده و به سختي نفس مي كشد و به نظر ميرسد كه هر لحظه ممكن است تلف گردد. در چنين وضعيتي برخي اقدامات فوري را ميتوان انجام داد.
اين مسئله ميتواند به كمبود مواد آهكي و املاح معدني مربوط باشد كه باعث لمبه شدن تخم و پوسته بستن آن گردد و پرنده قادر به دفع چنين تخمي نباشد.
دليل ديگر آن ميتواند در اثر تغذيه پرنده از غذاهاي چاق كننده باشد كه در اثر آن مسير و مجراي تخم گذاري پرنده چربي آورده و هنگام تخم گذاري ، پرنده با مشكل روبرو مي شود.
در چنين وضعي براي نجات پرنده از مرگ ، فورا آن را از قفس خارج كرده و با احتياط كامل و ملايمت ، مخرج پرنده را با روغن خوراكي كاملا چرب كنيد و سعي كنيد تمام مخرج و زير شكم پرنده كاملا چرب شود.
هرگز سعي نكنيد با وارد كردن فشار ، تخم را از شكم او خارج سازيد زيرا با شكسته شدن پوست تخم در شكم پرنده ديگر اميدي به زنده ماندنش نخواهد بود.
پس از چرب كردن مخرج پرنده بايد او را در قفس قرنطينه كرد و كف قفس را با پارچه نرمي پوشانيد و محل نگهداري او را گرم نگه داشت. چنانچه با اين تدابير پرنده تخم را دفع كند خيلي زود به حال عادي باز خواهد گشت.