تب دنگ و تب خونريزي دهنده دنگ
بيماري دنگ (Dengue) چيست؟
دنگ بيماري حاد ويروسي شبيه آنفلوانزاي شديد ميباشد كه پس از گزش پشههاي آندس آلوده به يكي از چهارنوع ويروس دنگ، به انسان منتقل ميشود.
اهميت بيماري دنگ (Dengue)
- در حال حاضر در بسياري از مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري آمريكا، شرق مديترانه و جنوب غربي آسيا و غرب اقيانوس آرام، آفريقا و بخصوص كشورهاي همسايه ايران شامل پاكستان وعربستان سعودي (شهر جده) بيماري بومي است.
- حداقل 5/2 ميليار نفر (دو پنجم جمعيت جهان) در مناطقي زندگي ميكنند كه امكان ابتلاء آنها به اين بيماري وجود دارد.
- سالانه بيش از 100 ميليون نفر در دنيا به ويروس دنگ آلوده ميشوند.
- سالانه حدود 000/500 نفر به تب خونريزي دهنده دنگ DHF و سندرم شوك دنگ DSS مبتلا ميشوند. موارد بسيار شديد منجر به بستري در بيمارستان شده كه 90% آنها كمتر از 15 سال سن دارند.
- ميزان كشندگي سندرم شوك دنگ 50-40 درصد ميباشد.
- تب دنگ به سرعت منتشر ميشود و در طي همهگيري، بسياري از افراد را مبتلا كرده و موجب آسيبهاي جدي در آنها ميشود.
- تاكنون درمان اختصاصي براي آن شناخته نشده است و مهمترين اقدام درماني، جايگزيني مناسب مايعات ميباشد.
- همهگيري بيماري دنگ در مناطقي كه پشههاي Aedes بخصوص Aedes aegypti, A.albopictus وجود دارند اتفاق ميافتد كه اين پشهها در بسياري از نقاط دنيا از جمله ايران يافت ميشوند.
- مسافراني كه در مناطق شايع تب دنگ (مانند عربستان سعودي) به بيماري مبتلا شدهاند ممكن است ويروس رابه ساير نقاط منتقل كنند.
- تب دنگ يكي از مهمترين بيماريهاي ويروسي است كه توسط پشهها منتقل ميشود.
راه انتقال بيماري دنگ:
پشهها پس از گزش افراد مبتلا، آلوده شده و در گزشهاي بعدي موجب ابتلاء ساير افراد ميگردند.
دوره كمون بيماري كمتر از 2 هفته ميباشد.
علائم باليني
علائم باليني بيماري دنگ به دو شكل ميباشد:
1- تب دنگ Dengue Fever (DF)
2- تب خونريزي دهنده دنگ Dengue Heamorrhagic Fever (DHF) و سندرم شوك دنگ Dengue Shok Syndrom (DSS) در اولين گزش توسط پشه آلوده علائم تب دنگ DF بروز ميكند و در گزشهاي بعدي تظاهرات تب خونريزي دهنده دنگ ايجاد ميشود كه به دليل واكنشهاي ايمونولوژيك است.
1- علام باليني تب دنگ DF:
- تب بالا با شروع ناگهاني؛
- سردرد شديد (اغلب در جلو سر)؛
- درد پشت چشمها كه با حركت چشمها شدت مييابد؛
- درد شديد عضلاني و مفصلي (به طوري كه تحت عنوان تب استخوان شكسته breakbone fever نيز گفته ميشود)؛
- گاهي بثورات پوستي به شكل ماكولوپاپولر همراه ساير علائم ميباشد؛
- يافتههاي آزمايشگاهي در تب دنگ معمولاً شامل: كاهش پلاكتها، لكوپني، نوتروپني و يا لنفوسيتوز به همراه لنف آتي پيك ميباشند.
2- علائم باليني تب خونريزي دهنده دنگ DHF و سندرم شوك دنگ DSS
تب خونريزي دهنده دنگ DHF شامل علائم تب دنگ DF به همراه يكي از موارد زير است:
- درد شديد و دائمي در شكم؛
- خونريزي از بيني، دهان، لثهها و كبودي پوست؛
- استفراغهاي مكرر با يا بدون خون؛
- مدفوع سياه؛
- خشكي دهان؛
- رنگ پريدگي و سردي پوست؛
- بيحالي، بيخوابي و بيقراري.
يافتههاي آزمايشگاهي در تب خونريزي دهنده دنگ DHF مشابه تب دنگ است. ايجاد اختلال در نفوذپذيري مويرگها موجب تراوش پلاسما به خارج از عروق و افزايش غلظت خون Hemoconcentration در نتيجه افزايش هموگلوبين و هماتوكريت و تظاهرات شوك ميگردد كه سندرم شوك دنگ DSS گفته مي شود. اين سندرم 50-40 درصد مرگ و مير به همراه دارد.
عوارض تب دنگ بر جامعه :
- گسترش همهگيري در مناطقي كه قبلاً بيماري وجود نداشته باشد.
- كاهش طول عمر افراد.
- تحميل مخارج درمان براي بستري كردن بيماران و مراقبت از او .
- از كارافتادگي بيمار و همراهان او.
- پرداخت هزينههاي سنگين براي كنترل پشهها.
- ايجاد مشكلات اقتصادي بدليل كاهش توريسم.
محل تكثير و زندگي پشههاي عامل بيماري
- زبالهها و فاضلابها مهمترين محل تكثير اين پشهها در مناطق شهري است.
- پشههاي Aedes در داخل خانهها، نقاط تاريك، پشت كمدها، زيرتخت و فضاهاي بسته استراحت ميكنند. پشه ماده تخمهاي خود را در داخل هر آبي ميگذارد كه شامل: آب انبارها، مخازن و منابع آب، بشكهها، كوزهها، سطلها، آب داخل كولرها، گلدان و بشقاب زير گلدان يا ظروفي كه براي نگهداري آب استفاده ميشوند يا اشياء كه آب باران در آن جمع ميشود مانند آب داخل بطريهاي شكسته، قوطيهاي كنسرو، ظروف پلاستيكي، لاستيكهاي چرخ و غيره ميباشند.
- همچنين پشهها در داخل زبالههايي كه در محيطهاي باز جمعآوري ميشوند و داراي پس آب ميباشند تكثير مييابند.
- تخمها در طي 10 روز بالغ ميشوند ولي در محيط خشك تا يكسال زنده ميمانند
مهمترين اقدام جهت پيشگيري از ابتلاء به دنگ محافظت در مقابل گزش پشه ميباشد:
پشه دنگ در تمام طول روز انسان را ميگزد روشهاي مبارزه در مقابل گزش پشه شامل موارد زير است:
- استفاده از لباسهاي كاملاً پوشيده با آستينهاي بلند و شلوار بلند كه اندامها را بپوشاند؛
- استفاده از دوركنندههاي حشرات بخصوص براي كودكان و افراد مسن؛
- استفاده از شبكه هاي سيمي الكتريكي حشرهكش، اسپريهاي حشرهكش و قرصهاي حشرهكش در شبانه روز؛
- بكاربردن پشهبند هنگام استراحت در شبانه روز، در صورتي كه آغشته به حشرهكش پرمترين (حشرهكشهايي Pyrethroid) باشد مؤثرتر است. براي دور كردن يا كشتن حشرات ميتوان پردهها را نيز به حشرهكشها آغشته نمود و در مقابل پنجرهها و درها آويزان كرد؛
- پشهها پس از گزش بيماران، آلوده ميشوند لذا بيماران را در مقابل گزش بايد محافظت نمود. بخصوص آنها را در داخل پشهبند نگهداري كرد؛
- موارد عفونت بيمارستاني از طريق انتقال انسان به انسان گزارش نشده است.
پيشگيري از تكثير پشهها:
پشههاي Aedes در داخل و اطراف خانهها زندگي و تخمگذاري ميكنند. روشهاي مبارزه با پشهها شامل موارد زير هستند:
- تخليه آب وسايل خنك كننده مانند كولرها، منابع، كوزهها، سطلها، بشكهها و غيره؛
- وسايلي كه آب در آن جمع ميشود را بايد از داخل و اطراف خانه جمعآوري و معدوم كرد؛
- درب همه منابع آب و جايي كه آب نگهداري ميشود بايد بطور دائمي بسته باشد؛
- آشغالهايي كه امكان جمع شدن آب در آنها وجود دارد شامل: بطريها، كنسرو، تايرمستعمل، ظروف پلاستيكي و غيره، بطور مطمئن معدوم شوند.
- جمعآوري صحيح زباله، و برقراري سيستمهاي مناسب براي جمعآوري فاضلاب.
بخاطر داشته باشيد:
- دنگ يك بيماري ويروسي شديد اس كه بدنبال گزش پشه منتقل ميشود.
- با بكار بردن اسپري حشرهكش، توري پنجرهها، پشه بند و دوركنندههاي حشرات ميتوان از ورود پشهها به داخل خانه و ايجاد گزش محافظت كرد.
- براي جلوگيري از تخمگذاري پشهها: قوطي كنسرو، جلد شكلات و وسايل پلاستيكي كه آب در آنها جمع ميشود را بايد در سطل زباله قرار داد. هيچ آبي را داخل اطاقها يا اطراف آن جمعآوري و نگهداري نكرد و ظروفي كه آب در آنها نگهداري ميشوند را بطور دائم دربسته نگهداري كرد.
- دنگ در بسياري از كشورها از جمله پاكستان و عربستان بومي است.
- ابتلاء به دنگ موجب علائم باليني به دو شكل تب دنگ و تب خونريزي دهنده دنگ ميگردد.
- تب دنگ شبيه آنفلوانزاي شديد ميباشد كه در افراد مسن و كودكان مشاهده ميشود ولي ندرتاً كشنده است.
- تب خونريزي دهده دنگ (DHF) يك شكل شديد بيماري است كه اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق افتاده و موجب خونريزي و گاهي شوك (DSS) ميگردد و منجر به مرگ ميشود. در مناطق گسترش يافته اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق ميافتد ولي همه كساني كه به حج ميروند. در معرض خطر ميباشند.
- تب خونريزي دهنده دنگ اگر به موقع تشخيص داده نشود درمان نگهدارنده مناسب صورت نگيرد موجب تظاهرات شوك و مرگ بيمار ميشود.
- در برخورد با موارد مشكوك ضمن تجويز مايعات خوراكي مناسب بيمار را سريع به بيمارستان ارجاع دهيد.
- بيمار بايستي در داخل پشه بند يا يك اطاق ايزوله بستري شود.
- در صورت ارجاع مورد مشكوك به بيمارستان مشخصات او را به مسئولين بهداشتي درماني گزارش نماييد.
- علائم بيماري را به مسافرين مناطق آلوده (از جمله عربستان سعودي) آموزش دهيد تا در صورت بروز علائم در طي مسافرت و بخصوص پس از بازگشت به پزشك مراجعه و سابقه مسافرت خود و احتمال ابتلاء به تب دنگ را اعلام نمايند
دنگ بيماري حاد ويروسي شبيه آنفلوانزاي شديد ميباشد كه پس از گزش پشههاي آندس آلوده به يكي از چهارنوع ويروس دنگ، به انسان منتقل ميشود.
اهميت بيماري دنگ (Dengue)
- در حال حاضر در بسياري از مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري آمريكا، شرق مديترانه و جنوب غربي آسيا و غرب اقيانوس آرام، آفريقا و بخصوص كشورهاي همسايه ايران شامل پاكستان وعربستان سعودي (شهر جده) بيماري بومي است.
- حداقل 5/2 ميليار نفر (دو پنجم جمعيت جهان) در مناطقي زندگي ميكنند كه امكان ابتلاء آنها به اين بيماري وجود دارد.
- سالانه بيش از 100 ميليون نفر در دنيا به ويروس دنگ آلوده ميشوند.
- سالانه حدود 000/500 نفر به تب خونريزي دهنده دنگ DHF و سندرم شوك دنگ DSS مبتلا ميشوند. موارد بسيار شديد منجر به بستري در بيمارستان شده كه 90% آنها كمتر از 15 سال سن دارند.
- ميزان كشندگي سندرم شوك دنگ 50-40 درصد ميباشد.
- تب دنگ به سرعت منتشر ميشود و در طي همهگيري، بسياري از افراد را مبتلا كرده و موجب آسيبهاي جدي در آنها ميشود.
- تاكنون درمان اختصاصي براي آن شناخته نشده است و مهمترين اقدام درماني، جايگزيني مناسب مايعات ميباشد.
- همهگيري بيماري دنگ در مناطقي كه پشههاي Aedes بخصوص Aedes aegypti, A.albopictus وجود دارند اتفاق ميافتد كه اين پشهها در بسياري از نقاط دنيا از جمله ايران يافت ميشوند.
- مسافراني كه در مناطق شايع تب دنگ (مانند عربستان سعودي) به بيماري مبتلا شدهاند ممكن است ويروس رابه ساير نقاط منتقل كنند.
- تب دنگ يكي از مهمترين بيماريهاي ويروسي است كه توسط پشهها منتقل ميشود.
راه انتقال بيماري دنگ:
پشهها پس از گزش افراد مبتلا، آلوده شده و در گزشهاي بعدي موجب ابتلاء ساير افراد ميگردند.
دوره كمون بيماري كمتر از 2 هفته ميباشد.
علائم باليني
علائم باليني بيماري دنگ به دو شكل ميباشد:
1- تب دنگ Dengue Fever (DF)
2- تب خونريزي دهنده دنگ Dengue Heamorrhagic Fever (DHF) و سندرم شوك دنگ Dengue Shok Syndrom (DSS) در اولين گزش توسط پشه آلوده علائم تب دنگ DF بروز ميكند و در گزشهاي بعدي تظاهرات تب خونريزي دهنده دنگ ايجاد ميشود كه به دليل واكنشهاي ايمونولوژيك است.
1- علام باليني تب دنگ DF:
- تب بالا با شروع ناگهاني؛
- سردرد شديد (اغلب در جلو سر)؛
- درد پشت چشمها كه با حركت چشمها شدت مييابد؛
- درد شديد عضلاني و مفصلي (به طوري كه تحت عنوان تب استخوان شكسته breakbone fever نيز گفته ميشود)؛
- گاهي بثورات پوستي به شكل ماكولوپاپولر همراه ساير علائم ميباشد؛
- يافتههاي آزمايشگاهي در تب دنگ معمولاً شامل: كاهش پلاكتها، لكوپني، نوتروپني و يا لنفوسيتوز به همراه لنف آتي پيك ميباشند.
2- علائم باليني تب خونريزي دهنده دنگ DHF و سندرم شوك دنگ DSS
تب خونريزي دهنده دنگ DHF شامل علائم تب دنگ DF به همراه يكي از موارد زير است:
- درد شديد و دائمي در شكم؛
- خونريزي از بيني، دهان، لثهها و كبودي پوست؛
- استفراغهاي مكرر با يا بدون خون؛
- مدفوع سياه؛
- خشكي دهان؛
- رنگ پريدگي و سردي پوست؛
- بيحالي، بيخوابي و بيقراري.
يافتههاي آزمايشگاهي در تب خونريزي دهنده دنگ DHF مشابه تب دنگ است. ايجاد اختلال در نفوذپذيري مويرگها موجب تراوش پلاسما به خارج از عروق و افزايش غلظت خون Hemoconcentration در نتيجه افزايش هموگلوبين و هماتوكريت و تظاهرات شوك ميگردد كه سندرم شوك دنگ DSS گفته مي شود. اين سندرم 50-40 درصد مرگ و مير به همراه دارد.
عوارض تب دنگ بر جامعه :
- گسترش همهگيري در مناطقي كه قبلاً بيماري وجود نداشته باشد.
- كاهش طول عمر افراد.
- تحميل مخارج درمان براي بستري كردن بيماران و مراقبت از او .
- از كارافتادگي بيمار و همراهان او.
- پرداخت هزينههاي سنگين براي كنترل پشهها.
- ايجاد مشكلات اقتصادي بدليل كاهش توريسم.
محل تكثير و زندگي پشههاي عامل بيماري
- زبالهها و فاضلابها مهمترين محل تكثير اين پشهها در مناطق شهري است.
- پشههاي Aedes در داخل خانهها، نقاط تاريك، پشت كمدها، زيرتخت و فضاهاي بسته استراحت ميكنند. پشه ماده تخمهاي خود را در داخل هر آبي ميگذارد كه شامل: آب انبارها، مخازن و منابع آب، بشكهها، كوزهها، سطلها، آب داخل كولرها، گلدان و بشقاب زير گلدان يا ظروفي كه براي نگهداري آب استفاده ميشوند يا اشياء كه آب باران در آن جمع ميشود مانند آب داخل بطريهاي شكسته، قوطيهاي كنسرو، ظروف پلاستيكي، لاستيكهاي چرخ و غيره ميباشند.
- همچنين پشهها در داخل زبالههايي كه در محيطهاي باز جمعآوري ميشوند و داراي پس آب ميباشند تكثير مييابند.
- تخمها در طي 10 روز بالغ ميشوند ولي در محيط خشك تا يكسال زنده ميمانند
مهمترين اقدام جهت پيشگيري از ابتلاء به دنگ محافظت در مقابل گزش پشه ميباشد:
پشه دنگ در تمام طول روز انسان را ميگزد روشهاي مبارزه در مقابل گزش پشه شامل موارد زير است:
- استفاده از لباسهاي كاملاً پوشيده با آستينهاي بلند و شلوار بلند كه اندامها را بپوشاند؛
- استفاده از دوركنندههاي حشرات بخصوص براي كودكان و افراد مسن؛
- استفاده از شبكه هاي سيمي الكتريكي حشرهكش، اسپريهاي حشرهكش و قرصهاي حشرهكش در شبانه روز؛
- بكاربردن پشهبند هنگام استراحت در شبانه روز، در صورتي كه آغشته به حشرهكش پرمترين (حشرهكشهايي Pyrethroid) باشد مؤثرتر است. براي دور كردن يا كشتن حشرات ميتوان پردهها را نيز به حشرهكشها آغشته نمود و در مقابل پنجرهها و درها آويزان كرد؛
- پشهها پس از گزش بيماران، آلوده ميشوند لذا بيماران را در مقابل گزش بايد محافظت نمود. بخصوص آنها را در داخل پشهبند نگهداري كرد؛
- موارد عفونت بيمارستاني از طريق انتقال انسان به انسان گزارش نشده است.
پيشگيري از تكثير پشهها:
پشههاي Aedes در داخل و اطراف خانهها زندگي و تخمگذاري ميكنند. روشهاي مبارزه با پشهها شامل موارد زير هستند:
- تخليه آب وسايل خنك كننده مانند كولرها، منابع، كوزهها، سطلها، بشكهها و غيره؛
- وسايلي كه آب در آن جمع ميشود را بايد از داخل و اطراف خانه جمعآوري و معدوم كرد؛
- درب همه منابع آب و جايي كه آب نگهداري ميشود بايد بطور دائمي بسته باشد؛
- آشغالهايي كه امكان جمع شدن آب در آنها وجود دارد شامل: بطريها، كنسرو، تايرمستعمل، ظروف پلاستيكي و غيره، بطور مطمئن معدوم شوند.
- جمعآوري صحيح زباله، و برقراري سيستمهاي مناسب براي جمعآوري فاضلاب.
بخاطر داشته باشيد:
- دنگ يك بيماري ويروسي شديد اس كه بدنبال گزش پشه منتقل ميشود.
- با بكار بردن اسپري حشرهكش، توري پنجرهها، پشه بند و دوركنندههاي حشرات ميتوان از ورود پشهها به داخل خانه و ايجاد گزش محافظت كرد.
- براي جلوگيري از تخمگذاري پشهها: قوطي كنسرو، جلد شكلات و وسايل پلاستيكي كه آب در آنها جمع ميشود را بايد در سطل زباله قرار داد. هيچ آبي را داخل اطاقها يا اطراف آن جمعآوري و نگهداري نكرد و ظروفي كه آب در آنها نگهداري ميشوند را بطور دائم دربسته نگهداري كرد.
- دنگ در بسياري از كشورها از جمله پاكستان و عربستان بومي است.
- ابتلاء به دنگ موجب علائم باليني به دو شكل تب دنگ و تب خونريزي دهنده دنگ ميگردد.
- تب دنگ شبيه آنفلوانزاي شديد ميباشد كه در افراد مسن و كودكان مشاهده ميشود ولي ندرتاً كشنده است.
- تب خونريزي دهده دنگ (DHF) يك شكل شديد بيماري است كه اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق افتاده و موجب خونريزي و گاهي شوك (DSS) ميگردد و منجر به مرگ ميشود. در مناطق گسترش يافته اغلب در كودكان و افراد مسن اتفاق ميافتد ولي همه كساني كه به حج ميروند. در معرض خطر ميباشند.
- تب خونريزي دهنده دنگ اگر به موقع تشخيص داده نشود درمان نگهدارنده مناسب صورت نگيرد موجب تظاهرات شوك و مرگ بيمار ميشود.
- در برخورد با موارد مشكوك ضمن تجويز مايعات خوراكي مناسب بيمار را سريع به بيمارستان ارجاع دهيد.
- بيمار بايستي در داخل پشه بند يا يك اطاق ايزوله بستري شود.
- در صورت ارجاع مورد مشكوك به بيمارستان مشخصات او را به مسئولين بهداشتي درماني گزارش نماييد.
- علائم بيماري را به مسافرين مناطق آلوده (از جمله عربستان سعودي) آموزش دهيد تا در صورت بروز علائم در طي مسافرت و بخصوص پس از بازگشت به پزشك مراجعه و سابقه مسافرت خود و احتمال ابتلاء به تب دنگ را اعلام نمايند
+ نوشته شده در ساعت توسط MMD bostani
|