مطالعۀ تجربی نحوۀ توزیع آفلاتوکسین M۱ در لخته و آب پنیر در فرآیند تولید پنیر سفید ایرانی

چکیده
آفلاتوکسین M۱ حاصل متابولیت آفلاتوکسین B۱ در کبد دام می باشد که در نتیجه تغذیه دام از غذای آلوده حاصل می شود.

مشکل آلودگی مواد غذایی به آفلاتوکسین ها در سه دهه اخیر جزو مسایل روز بوده است.آفلاتوکسین ها بسیار سمی بوده و اثرات موتاژنیک، تراتوژنیک و کارسینوژنیک این سموم به خوبی اثبات شده است.

پنیر سفید ایرانی به عنوان یکی از فرآورده های شیر در ایران از مصرف بالایی برخوردار است. این تحقیق به منظور مطالعه نحوه توزیع آفلاتوکسین M۱در لخته و آب پنیر در فرآیند تولید پنیر سفید ایرانی طراحی گردید. قدم اول صحه گذاری روش آزمون آفلاتوکسین M۱در پنیر بود.صحه گذاری آزمون در شش روز کاری و در شش سطح آلودگی انجام گرفت. معیارهای صحت، دقت و حساسیت به این منظور مورد استفاده قرار گرفت. صحت و دقت آزمون در محدوده قابل قبول قرار داشت. حساسیت روش با دو معیار LODو LOQ به ترتیب ۵۵ و ۱۸۳ ppt محاسبه گردید که با توجه به حداقل مقدار تلقیح سم که ۲۵۰ pptبود در محدودۀ قابل قبول قرار دارد.

برای انجام مراحل اصلی آزمون سه نمونه شیرغیرآلوده انتخاب شد. نمونه های مذکور در شش سطح ۲۵/۰، ۵/۰، ۷۵/۰، ۰۰/۱، ۲۵/۱، ۵/۱ ppb آلوده گردید. ۱۸ نمونه مذکور در مراحل تولید پنیر سفید ایرانی استفاده شد و ۱۸ نمونه پنیر تازه، پنیر رسیده و آب پنیر تهیه گردید و آفلاتوکسین موجود در هر نمونه اندازه گیری شد.نتایج نشان می دهد غلظت سم در لخته به ترتیب ۵/۳ و ۸/۱ برابر غلظت سم درآب پنیر و شیر اولیه می باشد.

آب پنیر در صنعت مواد غذایی به صورت پودر کاربرد فراوان دارد و باید توجه داشت که هرچند غلظت سم در آب پنیر کاهش می یابد ولی در هنگام تبدیل آب پنیر به پودر غلظت آن ده برابر می شود.

سال تحصیلی ۸۴-۱۳۸۳/رساله دکتری تخصصی بهداشت و کنترل کیفی مواد غذایی /دانشکدۀ دامپزشکی دانشگاه تهران
رامین خاکسار
دکترای دامپزشکی- متخصص بهداشت و کنترل کیفی مواد غذایی؛ عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی
استادان راهنما: دکتر گیتی کریم، دکتر ابوالفضل کامکار