به سالك مبتلا نشويم
بيماري جدي ولي قابل پيشگيري
1- سالك چيست؟
سالك يك بيماري پوستي است كه بوسيله گزش پشه خاكي آلوده به نوعي انگل، منتقل ميشود. سالانه حدود دو ميليون مورد بيماري در سراسر دنيا و از جمله ايران اتفاق ميافتد. سالك در كشور ما در بسياري از نقاط وجود داشته است بطوري كه در استانهاي گلستان، سمنان، اصفهان، يزد، كرمان، فارس، هرمزگان، بوشهر، اهواز، ايلام و سيستان و بلوچستان شيوع بالايي دارد و سالانه بالغ بر 20 هزار مورد مبتلا به سالك در كشور ثبت و گزارش ميشود.
2- چگونه سالك منتقل ميشود؟
سالك توسط گزش برخي گونههاي پشه خاكي آلوده منتقل ميشود. پشه خاكي بسيار كوچك است و اندازه آن حدود يك سوم پشههاي معمولي ميباشد و به سختي ديده ميشود. در ايران دو نوع سالك شهري (نوع خشك) و روستايي (نوع مرطوب) وجود دارد.
سالك نوع شهري (خشك)
مخزن بيماري عمدتاً بيماران مبتلا و بطور تصادفي سگها ميباشند، و پشه خاكي ماده پس از خونخواري از اطراف زخم سالك، آلوده شده و در خونخواري مجدد در فرد سالم باعث انتقال بيماري ميشود.
سالك نوع روستايي (مرطوب)
موشهاي صحرايي مخزن بيماري ميباشند و پشه خاكي ماده پس از خونخواري از موش صحرايي مبتلا، آلوده شده و در خوانخواري مجدد در فرد سالم باعث انتقال بيماري به او ميشود.
3- علائم سالك چگونه است؟
پس از چند هفته تا چند ماه از گزش پشه خاكي آلوده، برجستگي كوچك قرمز رنگي ظاهر شده كه بتدريج بزرگ و بزرگتر شده و مركز آن زخم ميگردد. تعداد ضايعات معمولاً يكي است ولي ممكن است متعدد نيز باشد. در سالك نوع روستايي ترشحات چركي در روي زخم وجود دارد و اطراف آن قرمز و برجسته است كه به همين دليل به آن نوع مرطوب گفته ميشود.
در سالك نوع شهري ضايعه معمولاً بدون ترشح و چرك است لذا به آن نوع خشك نيز ميگويند. احتمال عفونت ثانويه به باكتريها نيز وجود دارد كه در بيمار ايجاد عوارض منتشر كند. ضايعات معمولاً بدون درد و خارش است.
4- چرا سالك يك بيماري جدي است؟
ضايعه سالك به شكل يك زخم بدشكل ممكن است براي بيشتر از يكسال باقي بماند. كه موجب اثرات رواني در بيمار حتي پس از بهبودي گردد. در برخي موارد با تهاجم به پلك و بيني ممكن است موجب ايجاد ضايعه (اسكار) ماندگار در چهره و يا تغيير شكل شديد در قيافه بيمار گردد. بعلاوه ايجاد عفونت ثانويه با باكتريها، ممكن است ايجاد عوارض منتشر شديد نمايد.
5- آيا براي پيشگيري از ابتلاء به سالك راهي هست؟
با رعايت موارد ذيل ميتوان احتمال ابتلاء به سالك را بسيار كاهش داد و يا اصلاً مبتلا نگرديد:
- در مناطقي كه اين بيماري وجود دارد حتيالامكان درهنگام غروف آفتاب و شب از خانه خارج نشويد، چون در اين زمان پشه خاكي حداكثر فعاليت را دارد.
- روي پنجرهها توري مناسب نصب و پشت درها پرده مناسب آويزان كنيد تا امكان ورود پشه خاكي به داخل خانه به حداقل برسد.
- در هنگام غروب آفتاب و در طول شب از پشه بند آغشته به حشرهكش استفاده كنيم.
- براي از بين بردن پشهها در داخل اطاقها از اسپري حشرهكش استفاده كنيم.
- در صورت بروز سالك درمان خود را جدي بگيريم زيرا در نوع شهري امكان انتقال بيماري به افراد سالم وجود دارد.
- خانهي خود را با فاصله مناسب از اصطبل دامها بسازيد.
- در جمعآوري و دفع مناسب زباله، نخالههاي ساختماني و تسطيح مخروبهها كه مكانهاي مناسبي براي تكثير پشه خاكي ميباشند دقت كنيد و با مسئولين مربوطه همكاري نماييد.
- جهت معدوم كردن جوندگان در نوع روستايي با مسئولين ذيربط همكاري نماييد.
- در كنترل بيماري در سگها و نگهداري بهداشتي سگها در نوع شهري با مسئولين همكاري نماييد.
6- آيا بيماري سالك نياز به درمان دارد؟
در سالك نوع شهري چون بيماران خزن بيماري ميباشد حتماً لازم است بيماران تحت درمان قرار گيرند. كه با درمان و بهبودي حالت مخزن بودن آنها از بين ميرود. لذا خطر آلوده شدن پشهخاكيها و انتقال بيماري وجود نخواهد داشت.
در سالك نوع روستايي فقط موارد خاص تحت درمان قرار ميگيرند كه شامل: ضايعات بيش ار 3 سانتيمتر، ضايعات موجود در صورت، تعداد بيشتر از 3 ضايعه، ايجاد ضايعه منتشر سالكي، و وجود ضايعه در روي مفاصل، ميباشند.
درمان سالك به دو صورت موضعي و عضلاني انجام ميشود. درمان موضعي بصورت تزريق دارو و به اطراف زخم هفتهاي يكبار و يخ زدن آن توسط مواد خاص (كرايو) دو هفته يكبار (حداكثر 12 هفته) انجام ميگيرد و درمان عضلاني بصورت تزريق روزانه دارو به مدت 14 روز (در نوع روستايي) و 21 روز (در نوع شهري) ميباشد.
پانسمان ضايعه سالكي در كنترل بيماري از اهميت خاصي برخوردار است. پانسمان ضايعه ضمن پيشگيري از عوارض عفوني، باعث جلوگيري از آلوده شدن پشه خاكي و قطع زنجيره انتقال ميگردد لذا لازم است محل زخم را روزاه يك يا دوبار با آب لولهكشي و صابون شسته و با بتادين يا پماد اكسيد دوزنگ پانسمان شود
1- سالك چيست؟
سالك يك بيماري پوستي است كه بوسيله گزش پشه خاكي آلوده به نوعي انگل، منتقل ميشود. سالانه حدود دو ميليون مورد بيماري در سراسر دنيا و از جمله ايران اتفاق ميافتد. سالك در كشور ما در بسياري از نقاط وجود داشته است بطوري كه در استانهاي گلستان، سمنان، اصفهان، يزد، كرمان، فارس، هرمزگان، بوشهر، اهواز، ايلام و سيستان و بلوچستان شيوع بالايي دارد و سالانه بالغ بر 20 هزار مورد مبتلا به سالك در كشور ثبت و گزارش ميشود.
2- چگونه سالك منتقل ميشود؟
سالك توسط گزش برخي گونههاي پشه خاكي آلوده منتقل ميشود. پشه خاكي بسيار كوچك است و اندازه آن حدود يك سوم پشههاي معمولي ميباشد و به سختي ديده ميشود. در ايران دو نوع سالك شهري (نوع خشك) و روستايي (نوع مرطوب) وجود دارد.
سالك نوع شهري (خشك)
مخزن بيماري عمدتاً بيماران مبتلا و بطور تصادفي سگها ميباشند، و پشه خاكي ماده پس از خونخواري از اطراف زخم سالك، آلوده شده و در خونخواري مجدد در فرد سالم باعث انتقال بيماري ميشود.
سالك نوع روستايي (مرطوب)
موشهاي صحرايي مخزن بيماري ميباشند و پشه خاكي ماده پس از خونخواري از موش صحرايي مبتلا، آلوده شده و در خوانخواري مجدد در فرد سالم باعث انتقال بيماري به او ميشود.
3- علائم سالك چگونه است؟
پس از چند هفته تا چند ماه از گزش پشه خاكي آلوده، برجستگي كوچك قرمز رنگي ظاهر شده كه بتدريج بزرگ و بزرگتر شده و مركز آن زخم ميگردد. تعداد ضايعات معمولاً يكي است ولي ممكن است متعدد نيز باشد. در سالك نوع روستايي ترشحات چركي در روي زخم وجود دارد و اطراف آن قرمز و برجسته است كه به همين دليل به آن نوع مرطوب گفته ميشود.
در سالك نوع شهري ضايعه معمولاً بدون ترشح و چرك است لذا به آن نوع خشك نيز ميگويند. احتمال عفونت ثانويه به باكتريها نيز وجود دارد كه در بيمار ايجاد عوارض منتشر كند. ضايعات معمولاً بدون درد و خارش است.
4- چرا سالك يك بيماري جدي است؟
ضايعه سالك به شكل يك زخم بدشكل ممكن است براي بيشتر از يكسال باقي بماند. كه موجب اثرات رواني در بيمار حتي پس از بهبودي گردد. در برخي موارد با تهاجم به پلك و بيني ممكن است موجب ايجاد ضايعه (اسكار) ماندگار در چهره و يا تغيير شكل شديد در قيافه بيمار گردد. بعلاوه ايجاد عفونت ثانويه با باكتريها، ممكن است ايجاد عوارض منتشر شديد نمايد.
5- آيا براي پيشگيري از ابتلاء به سالك راهي هست؟
با رعايت موارد ذيل ميتوان احتمال ابتلاء به سالك را بسيار كاهش داد و يا اصلاً مبتلا نگرديد:
- در مناطقي كه اين بيماري وجود دارد حتيالامكان درهنگام غروف آفتاب و شب از خانه خارج نشويد، چون در اين زمان پشه خاكي حداكثر فعاليت را دارد.
- روي پنجرهها توري مناسب نصب و پشت درها پرده مناسب آويزان كنيد تا امكان ورود پشه خاكي به داخل خانه به حداقل برسد.
- در هنگام غروب آفتاب و در طول شب از پشه بند آغشته به حشرهكش استفاده كنيم.
- براي از بين بردن پشهها در داخل اطاقها از اسپري حشرهكش استفاده كنيم.
- در صورت بروز سالك درمان خود را جدي بگيريم زيرا در نوع شهري امكان انتقال بيماري به افراد سالم وجود دارد.
- خانهي خود را با فاصله مناسب از اصطبل دامها بسازيد.
- در جمعآوري و دفع مناسب زباله، نخالههاي ساختماني و تسطيح مخروبهها كه مكانهاي مناسبي براي تكثير پشه خاكي ميباشند دقت كنيد و با مسئولين مربوطه همكاري نماييد.
- جهت معدوم كردن جوندگان در نوع روستايي با مسئولين ذيربط همكاري نماييد.
- در كنترل بيماري در سگها و نگهداري بهداشتي سگها در نوع شهري با مسئولين همكاري نماييد.
6- آيا بيماري سالك نياز به درمان دارد؟
در سالك نوع شهري چون بيماران خزن بيماري ميباشد حتماً لازم است بيماران تحت درمان قرار گيرند. كه با درمان و بهبودي حالت مخزن بودن آنها از بين ميرود. لذا خطر آلوده شدن پشهخاكيها و انتقال بيماري وجود نخواهد داشت.
در سالك نوع روستايي فقط موارد خاص تحت درمان قرار ميگيرند كه شامل: ضايعات بيش ار 3 سانتيمتر، ضايعات موجود در صورت، تعداد بيشتر از 3 ضايعه، ايجاد ضايعه منتشر سالكي، و وجود ضايعه در روي مفاصل، ميباشند.
درمان سالك به دو صورت موضعي و عضلاني انجام ميشود. درمان موضعي بصورت تزريق دارو و به اطراف زخم هفتهاي يكبار و يخ زدن آن توسط مواد خاص (كرايو) دو هفته يكبار (حداكثر 12 هفته) انجام ميگيرد و درمان عضلاني بصورت تزريق روزانه دارو به مدت 14 روز (در نوع روستايي) و 21 روز (در نوع شهري) ميباشد.
پانسمان ضايعه سالكي در كنترل بيماري از اهميت خاصي برخوردار است. پانسمان ضايعه ضمن پيشگيري از عوارض عفوني، باعث جلوگيري از آلوده شدن پشه خاكي و قطع زنجيره انتقال ميگردد لذا لازم است محل زخم را روزاه يك يا دوبار با آب لولهكشي و صابون شسته و با بتادين يا پماد اكسيد دوزنگ پانسمان شود
+ نوشته شده در ساعت توسط MMD bostani
|