ويژگيهاي باليني
در بسياري از مبتلايان بيماري ناشي از ويروس اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬يك دوره باليني تهاجمي را به دنبال دارد كه به سرعت تشديد مي‌شود و خطر مرگ در آن بالاست.

آنفلوانزاي اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬در انسان همانند بيشتر بيماريهاي نوظهور به خوبي شناخته نشده است. يافته‌هاي باليني از مواردي از اين بيماري در سال ‪ ۱۹۹۷‬و شيوع اخير اين بيماري تصويري از ويژگيهاي باليني اين بيماري فراهم مي‌كند، با اين حال نكات بيشتري هنوز در مورد آن ناشناخته مانده است. اين تصوير با درنظر گرفتن گرايش اين ويروس به جهش سريع و غيرقابل پيش بيني مي‌تواند تغيير كند.

دوره نهفتگي آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬طولاني‌تر از آنفلوانزاي معمولي فصلي است كه حدود ‪ ۲‬تا ‪ ۳‬روز طول مي‌كشد. داده‌هاي كنوني نشان مي‌دهد دوره نهفتگي اين ويروس از ‪ ۲‬تا ‪ ۸‬روز و احتمالا تا ‪ ۱۷‬روز متغير است. اما احتمال تماس‌هاي گوناگون با اين ويروس تعريف دقيق دوره نهفتگي را دشوار مي‌سازد. سازمان جهاني بهداشت در حال حاضر دوره نهفتگي ‪ ۷‬روز را براي تحقيقات ميداني و كنترل تماسهاي بيماران توصيه مي‌كند.

علايم اوليه شامل تب بالا معمولا درجه حرارت بالاتر از ‪ ۳۸‬درجه سانتيگراد و علايم شبه آنفلوانزا است. اسهال، استفراغ، دل درد، درد در ناحيه سينه، خونريزي از بيني و لثه‌ها نيز در برخي بيماران جزو علايم اوليه گزارش شده است.

اسهال آبكي بدون خون در آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬بيشتر از
آنفلوانزاي معمولي فصلي ديده مي‌شود. طيف علايم باليني وسيع تر است و تمامي موارد تاييد شده انساني علايم تنفسي را نشان نداده‌اند. در دو بيمار در جنوب ويتنام تشخيص باليني آنسفاليت حاد بود و هيچ يك از بيماران علايم تنفسي را نشان ندادند. در يك مورد ديگر در تايلند بيمار تب و اسهال داشت، اما علايم تنفسي نداشت. هر سه اين بيماران سابقه تماس مستقيم با پرندگان آلوده را داشته‌اند.

يك ويژگي مورد مشاهده در بسياري از بيماران بروز علايمي در دستگاه تنفسي تحتاني در شروع بيماري است. بسياري از مبتلايان در اولين مراجعه به پزشك علايم بيماري را در دستگاه تنفسي تحتاني نشان مي‌دهند. در شواهد كنوني، دشواري در عمل تنفس ‪ ۵‬روز بعد از ظهور علايم اوليه ديده مي‌شود.

ناراحتي تنفسي ،خشن شدن صدا ، صداي خش خش به هنگام عمل دم معمولا مشاهده مي‌شود. ترشح بزاق ثابت نيست و گاهي حاوي خون است. به تازگي ترشحات تنفسي خون رنگ در تركيه مشاهده شده است.

تقريبا تمام بيماران به ذات الريه مبتلا مي‌شوند. در شيوع اين بيماري در هنگ كنگ در تمام موارد شديد بيماري، ذات الريه اوليه ويروسي مشاهده شد كه به درمان با داروهاي پادزيست پاسخ نمي‌داد. اطلاعات محدود در شيوع اخير اين بيماري، وجود ذات الريه اوليه ويروسي را در اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬بدون شواهد ميكرب شناسي عفونت باكتريايي ثانويه نشان مي‌دهد. پزشكان تركيه ذات الريه را يك مشخصه حتمي در موارد شديد گزارش داده‌اند و مثل همه جا اين بيماران به درمان با پادزيست‌ها پاسخ نداده‌اند.

در بيماران مبتلا به ويروس اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬تشديد علايم باليني به سرعت رخ مي‌دهد. در تايلند فاصله بين شروع بيماري تا بروز ناراحتي حاد تنفسي حدود ‪ ۶‬روز طول كشيد كه از ‪ ۴‬تا ‪ ۱۳‬روز متغير است. در موارد شديد در تركيه پزشكان ‪ ۳‬تا ‪ ۵‬روز بعد از ظهور علايم اوليه، نارسايي تنفسي را مشاهده كردند. يك ويژگي شايع ديگر اين بيماري از كار افتادن عملكرد چندين عضو بدن به ويژه كليه و قلب است. ناهنجاريهاي شايع آزمايشگاهي
شامل لكوپني و لنفوپني (‪، (leukopenia ، lymphopenia‬افزايش سطح آنزيم كبدي ‪ ، aminotransferases‬و كاهش خفيف تا متوسط پلاكت (‪،(thrombocytopenia‬ و برخي موارد انعقاد منتشره داخل عروقي مي‌شود.

شواهد محدودي بيانگر آن است كه برخي داروهاي ضدويروسي به ويژه ‪ oseltamivir(‬با نام تجاري تاميفلو) مي‌تواند طول مدت تكثير ويروسها را كاهش و شانس زنده ماندن بيمار را افزايش دهد مشروط بر آنكه ظرف ‪ ۴۸‬ساعت بعد از ظهور علايم بيماري مورد استفاده قرار گيرد. با اين حال پيش از شيوع اين بيماري در تركيه بيشتر موارد در اواخر دوره بيماري تشخيص داده شده و درمان شدند. به اين علت داده‌هاي باليني در مورد اثربخشي تاميفلو محدود است. علاوه برآن اين دارو و ساير داروهاي ضد ويروسي براي درمان و پيشگيري از آنفلوانزاي فصلي تهيه شده‌اند كه شدت آن كمتر است و مدت تكثير ويروس كوتاهتر است. توصيه‌هاي مطرح شده در مورد دوز بهينه و مدت زمان درمان در آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬و نيز در كودكان بايد مورد بازنگري فوري قرار گيرد كه سازمان جهاني بهداشت اين امر را به عهده گرفته است.

در موارد مشكوك، تاميفلو بايد به محض شروع علايم بيماري ( تا‪ ۴۸‬ساعت بعد از شروع علايم) مصرف شود تا اثربخشي آن به حداكثر برسد. اما با توجه به ميزان بالاي مرگ و مير ويروس اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬و شواهدي در تكثير طولاني ويروس، تجويز اين دارو بايد براي بيماراني كه در مراحل پيشرفته اين بيماري هستند نيز مدنظر قرار گيرد.

درحال حاضر دوز توصيه شده تاميفلو براي درمان آنفلوانزا در اطلاعات اين دارو در پايگاه اينترنتي شركت سازنده تاميفلو موجود است. دوز توصيه شده تاميفلو براي درمان آنفلوانزا در بزرگسالان و نوجوانان ‪ ۱۳‬سال به بالا ‪ ۱۵۰‬ميلي گرم در روز است كه به صورت دو نوبت ‪ ۷۵‬ميلي گرمي در روز تا ‪ ۵‬روز تجويز مي‌شود. در مورد استفاده از اين دارو براي كودكان زير يك سال اشاره‌اي نشده است.

از آنجا كه مدت زمان تكثير ويروس در اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬طولاني است، پزشكان بايد مدت درمان را به ‪ ۷‬تا ‪ ۱۰‬روز در بيماراني كه واكنش باليني نشان نمي‌دهند افزايش دهند. در عفونتهاي شديد به اين ويروس پزشكان بايد افزايش دوز روزانه يا طول درمان را مدنظر قرار دهند و در نظر داشته باشند كه دوز بالاتر از ‪ ۳۰۰‬ميلي گرم در روز با افزايش عوارض جانبي ارتباط دارد. در مورد تمام بيماران بايد بطور مرتب تحت آزمايش قرار گيرند تا تغييرات ميزان ويروسها در بدن آنها ارزيابي شود و ميزان دارو و تاثير آن مورد سنجش قرار گيرد. نمونه‌گيري فقط بايد طي اقدامات مناسب براي كنترل عفونت انجام شود.

در موارد شديد اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬يا مبتلاياني كه علايم روده و معده‌اي دارند جذب داور مختل مي‌شود كه به هنگام درمان بايد به اين نكته توجه شود.

اولين موارد انساني در شيوع اخير اين بيماري
تاكنون موارد انساني آنفلوانزاي مرغي در شش كشور كه بيشتر آنها در آسيا واقع شده‌اند گزارش شده است: كامبوج، چين، اندونزي، تايلند، تركيه، و ويتنام. علايم اولين مبتلايان در شيوع اخير اين بيماري در ويتنام در دسامبر ‪ ۲۰۰۳‬مشاهده شد، اما تا ‪ ۱۱‬ژانويه ‪ ۲۰۰۴‬ابتلا آنها به اچ‪ ۵‬ان‪۱‬ تاييد نشد. تايلند اولين مورد آنفلوانزاي مرغي را ‪ ۲۳‬ژانويه ‪ ۲۰۰۴‬گزارش داد و اولين مورد در كامبوج ‪ ۲‬فوريه ‪ ۲۰۰۵‬اعلام شد. كشور بعدي اندونزي بود كه ‪ ۲۱‬ژوييه اولين مورد آنفلوانزاي مرغي را گزارش داد. دو مورد اوليه در چين ‪ ۱۶‬نوامبر ‪ ۲۰۰۵‬گزارش شد. تاييد اولين موارد آنفلوانزاي مرغي در تركيه ‪ ۵‬ژانويه ‪ ۲۰۰۶‬انجام شد. تمام موارد انساني آنفلوانزاي مرغي هم زمان با شيوع ويروس اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬در پرندگان هم زمان بوده است.

تاكنون ويتنام با بيش از ‪ ۹۰‬مورد بيشترين آمار مبتلايان به اين بيماري را داشته است.

علاوه برآن بيش از نيمي از موارد تاييد شده آزمايشگاهي مرگبار بوده است. آنفلوانزاي مرغي اچ‪ ۵‬ان‪ ۱‬در انسانها هنوز هم يك بيماري نادر، اما شديد است كه بايد به دقت مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد به ويژه به خاطر قابليت جهش ويروس و امكان بروز يك همه‌گيري جهاني.

اين گزارش كه در پايگاه اينترنتي سازمان جهاني بهداشت منتشر شده است، توسط شبكه مجازي پزشكان مجرب در زمينه درمان آنفلوانزاي مرغي و بيماريهاي تنفسي مورد بررسي قرار گرفته است.
ترجمه و تحقيق از: مريم مولوي